ഉസ്മാനിയ സാമ്രാജ്യം അല്ലെങ്കിൽ ഓട്ടോമാൻ സാമ്രാജ്യം എന്ന് കേൾക്കുമ്പോൾ തന്നെ നമ്മുടെ മനസ്സിലേക്ക് വരുന്നത് ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും കരുത്തുറ്റതും നീണ്ടുനിന്നതുമായ ഒരു മഹാസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ചിത്രമാണ്. ആറു നൂറ്റാണ്ടിലധികം കാലം അതായത് 1299 മുതൽ 1922 വരെ ലോകത്തിന്റെ മൂന്ന് വൻകരകളിലായി അതായത് യൂറോപ്പ്, ഏഷ്യ, ആഫ്രിക്ക എന്നിവിടങ്ങളിലായി പരന്നുകിടന്ന ഒരു സാമ്രാജ്യം. ഇതിന്റെ ഉയർച്ചയും വീഴ്ചയും ഏതൊരു ത്രില്ലർ സിനിമയെയും വെല്ലുന്ന സംഭവബഹുലമായ ഒരു ചരിത്രമാണ്. നമ്മൾ ഇതിനകം പറഞ്ഞ കാര്യങ്ങൾക്ക് പുറമെ, ഈ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഉള്ളറകളിൽ നമ്മെ അദ്ഭുതപ്പെടുത്തുന്ന മറ്റു ചില രസകരമായ ചരിത്ര സത്യങ്ങൾ കൂടിയുണ്ട്. നമുക്ക് അതെല്ലാം കൂടി ചേർത്ത് ഒന്നുകൂടി ആഴത്തിൽ സംസാരിച്ചു പോകാം.
ഈ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തുടക്കം കുറിക്കുന്നത് ഉസ്മാൻ ഒന്നാമൻ ആണ്. അക്കാലത്ത് അനറ്റോലിയയിൽ അതായത് ഇന്നത്തെ തുർക്കിയിൽ നിരവധി ചെറിയ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളും തുർക്കി ഗോത്രങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു. മംഗോളിയൻ ആക്രമണങ്ങളെത്തുടർന്ന് ചിതറിപ്പോയ ഒരു കൂട്ടം തുർക്കികളുടെ നേതാവായിരുന്നു ഉസ്മാൻ. ചുറ്റുമുള്ള ബൈസന്റൈൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചയും മറ്റു ചെറിയ ഗോത്രങ്ങളുമായുള്ള നിരന്തരമായ പോരാട്ടങ്ങളും ഉസ്മാനും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിൻഗാമികൾക്കും വളർച്ചയ്ക്കുള്ള പശ്ചാത്തലമൊരുക്കി. ഉസ്മാന്റെ പേരിൽ നിന്നാണ് 'ഉസ്മാനിയ' അല്ലെങ്കിൽ 'ഓട്ടോമാൻ' എന്ന പേരുതന്നെ ഉണ്ടായത്. തുടക്കത്തിൽ ഇതൊരു ചെറിയ നാട്ടുരാജ്യമായിരുന്നുവെങ്കിലും, അവരുടെ ഭരണസംവിധാനത്തിലെ മിടുക്കും മതസഹിഷ്ണുതയും കാരണം ചുറ്റുമുള്ള ജനങ്ങൾ അവരെ വേഗത്തിൽ സ്വീകരിച്ചു.
ഇവിടെ നമ്മൾ ഓർക്കേണ്ട ഒരു പ്രധാന വഴിതിരിവ് 1453-ലാണ് നടക്കുന്നത്. മെഹ്മദ് രണ്ടാമൻ എന്ന ഇരുപത്തൊന്നുകാരനായ സുൽത്താൻ അന്നുവരെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും സുരക്ഷിതമായ കോട്ടയായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്ന കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ പിടിച്ചെടുത്തു. ബൈസന്റൈൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തലസ്ഥാനമായിരുന്ന ഈ നഗരം പിടിച്ചെടുക്കുക എന്നത് അന്നത്തെ മുസ്ലിം ഭരണാധികാരികളുടെ വലിയൊരു സ്വപ്നമായിരുന്നു. ഇതിൽ ഒരു രസകരമായ കാര്യം എന്തെന്നാൽ, കടൽ വഴി കോട്ടയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാൻ കഴിയാത്തവിധം ശത്രുക്കൾ വലിയൊരു ഇരുമ്പ് ചങ്ങല കടലിൽ വലിച്ചുകെട്ടിയിരുന്നു. എന്നാൽ മെഹ്മദ് സുൽത്താൻ തന്റെ സൈന്യത്തോട് രാത്രിയുടെ മറവിൽ കപ്പലുകൾ കരയിലൂടെ വലിച്ചുകയറ്റി സുവർണ്ണ ഹോൺ എന്ന കടലിടുക്കിൽ ഇറക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടു. രാവിലെ ഇതുകണ്ട് ഞെട്ടിപ്പോയ ശത്രുക്കൾക്ക് പെട്ടെന്ന് കീഴടങ്ങേണ്ടി വന്നു. ഈ വിജയത്തോടെ മെഹ്മദ് 'ഫാത്തിഹ്' അതായത് 'വിജയി' എന്നറിയപ്പെട്ടു. കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ അവരുടെ പുതിയ തലസ്ഥാനമായി മാറി, യൂറോപ്പിലേക്കുള്ള വാതിലുകൾ അവർക്കായി തുറക്കപ്പെട്ടു. ഈ മെഹ്മദ് രണ്ടാമൻ കേവലം ഒരു യുദ്ധവീരൻ മാത്രമല്ലായിരുന്നു; അദ്ദേഹം പല ഭാഷകൾ അറിയാവുന്നവനും ശാസ്ത്രത്തിലും തത്വചിന്തയിലും ഭൂപട നിർമ്മാണത്തിലുമെല്ലാം അതീവ തൽപരനുമായിരുന്നു. ലോകപ്രശസ്തരായ ചിത്രകാരന്മാരെപ്പോലും അദ്ദേഹം തന്റെ കൊട്ടാരത്തിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചുവരുത്തി തന്റെ ചിത്രം വരപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഇതിനുശേഷമാണ് ഓട്ടോമാൻ സാമ്രാജ്യം അതിന്റെ സുവർണ്ണ കാലഘട്ടത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നത്. സുലൈമാൻ പ്രൗഢമാന്യൻ അധികാരത്തിൽ വരുന്നതോടെ ഈ സാമ്രാജ്യം അതിന്റെ നെറുകെയിലെത്തുന്നു. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലായിരുന്നു ഇത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലത്ത് സാമ്രാജ്യം വിയന്നയുടെ വാതിലുകൾ വരെ എത്തിനിൽക്കുകയായിരുന്നു. വെറുമൊരു ഭരണാധികാരി എന്നതിലുപരി മികച്ചൊരു നിയമനിർമ്മാതാവായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ജനങ്ങൾക്ക് കൃത്യമായ നിയമങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കിയതുകൊണ്ട് 'കനൂനി' അതായത് നിയമദാതാവ് എന്നും അദ്ദേഹം അറിയപ്പെട്ടു. കല, വാസ്തുവിദ്യ, സാഹിത്യം എന്നിവയിലെല്ലാം ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ വലിയ വളർച്ചയുണ്ടായി. ഇസ്താംബൂളിലെ മനോഹരമായ പള്ളികളും കൊട്ടാരങ്ങളും ഈ കാലത്തിന്റെ ശേഷിപ്പുകളാണ്.
എന്നാൽ ഈ സാമ്രാജ്യത്തിനുള്ളിൽ വളരെ രസകരവും ചിലപ്പോൾ ഞെട്ടിപ്പിക്കുന്നതുമായ ചില കാര്യങ്ങൾ നടന്നിരുന്നു. അതിലൊന്ന് 'ജനിസ്സറി' സൈന്യമാണ്. ക്രിസ്ത്യൻ കുടുംബങ്ങളിൽ നിന്ന് കുട്ടികളെ ചെറിയപ്രായത്തിൽ പിടിച്ചെടുത്ത്, കഠിനമായ പരിശീലനവും യുദ്ധമുറകളും നൽകി വളർത്തിയെടുക്കുന്ന ഒരു പ്രത്യേക സൈന്യ വിഭാഗമായിരുന്നു ഇത്. രാജാവിന്റെ ഏറ്റവും വിശ്വസ്തരായ അംഗരക്ഷകർ ഇവരായിരുന്നു. ഇവരുടെ മറ്റൊരു പ്രത്യേകത അവരുടെ യുദ്ധസംഗീതമായിരുന്നു. വൻകിട ഡ്രമ്മുകളും ചെണ്ടകളും മുഴക്കിക്കൊണ്ടുള്ള 'മെഹ്തർ' എന്ന ഇവരുടെ സൈന്യ സംഗീതം കേട്ടാൽ തന്നെ എതിരാളികളുടെ ഉള്ളിൽ ഭയം നിറയുമായിരുന്നു. എന്നാൽ പിൽക്കാലത്ത് ഈ ജനിസ്സറികൾ വളരെ ശക്തരായി മാറുകയും, സുൽത്താന്മാരെപ്പോലും മാറ്റിമറിക്കാൻ തക്കവണ്ണം രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഇടപെടാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തത് സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ആഭ്യന്തര സ്ഥിരതയെ തകർത്തു.
അതുപോലെ തന്നെ സിംഹാസനത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള സഹോദരങ്ങളുടെ പോരാട്ടം ഒഴിവാക്കാൻ മെഹ്മദ് രണ്ടാമൻ കൊണ്ടുവന്ന ഒരു ക്രൂരമായ നിയമമുണ്ടായിരുന്നു. പുതിയ സുൽത്താൻ അധികാരത്തിൽ വരുമ്പോൾ തന്റെ എതിരാളികളായ എല്ലാ സഹോദരന്മാരെയും വധിക്കുക എന്നതായിരുന്നു ആ നിയമം. രാജ്യത്ത് ആഭ്യന്തര യുദ്ധവും നാശവും ഒഴിവാക്കാനാണ് ഇത് ചെയ്തെങ്കിലും, ഇത് കൊട്ടാരത്തിനുള്ളിൽ വലിയ ക്രൂരതകൾക്ക് കാരണമായി. പിന്നീട് ഹുറം സുൽത്താൻ പോലെയുള്ള ശക്തരായ സ്ത്രീകളുടെ ഇടപെടലുകളോടെ കൊട്ടാരത്തിൽ അന്തഃപുര രാഷ്ട്രീയങ്ങൾ തലപൊക്കാൻ തുടങ്ങി. ഈ കാലഘട്ടത്തെ ചരിത്രത്തിൽ 'വനിതകളുടെ ഭരണകാലഘട്ടം' എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. സുൽത്താന്മാരുടെ അമ്മമാരും ഭാര്യമാരും ഭരണകാര്യങ്ങളിൽ വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്താൻ തുടങ്ങിയത് സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണസംവിധാനത്തെ പതുക്കെ ദുർബലപ്പെടുത്തി. ടോപ്കാപി കൊട്ടാരത്തിലെ ഈ അന്തഃപുരങ്ങൾ വെറുമൊരു കൊട്ടാരം മാത്രമല്ലായിരുന്നു, മറിച്ച് യൂറോപ്യൻ ചക്രവർത്തിമാർക്ക് പോലും കത്തുകളയുകയും സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ വിദേശനയങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്ന വലിയൊരു രാഷ്ട്രീയ കേന്ദ്രം കൂടിയായിരുന്നു അത്.
ഈ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ നാവിക കരുത്തിനെക്കുറിച്ചും നമ്മൾ അറിഞ്ഞിരിക്കണം. ഹൈറെദ്ദിൻ ബർബറോസ്സ പോലെയുള്ള ലോകപ്രശസ്തരായ നാവികപ്പടത്തലവന്മാരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഓട്ടോമാൻമാർ മെഡിറ്ററേനിയൻ കടലിൽ അജയ്യരായി മാറി. യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ ഇവർക്കെതിരെ വലിയ സഖ്യങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കിയെങ്കിലും ബർബറോസ്സയുടെ ബുദ്ധിയുടെ മുന്നിൽ പലപ്പോഴും അവർക്ക് മുട്ടുമടക്കേണ്ടി വന്നു.
മറ്റൊരു രസകരമായ കാര്യം, ഇന്ന് നമ്മൾ ദിവസവും കുടിക്കുന്ന കാപ്പി യൂറോപ്പിൽ പ്രചരിപ്പിച്ചത് ഈ ഓട്ടോമാൻമാരാണ്. ഇസ്താംബൂളിൽ വലിയ കാപ്പിശാലകൾ ഉയർന്നുവന്നു. അവിടെയാണ് ആളുകൾ ഒത്തുകൂടി രാഷ്ട്രീയവും കവിതകളും ചർച്ച ചെയ്തിരുന്നത്. എന്നാൽ തുടക്കത്തിൽ സുൽത്താന്മാർ ഈ കാപ്പിശാലകളെ ഭയന്നിരുന്നു, കാരണം അവിടെ സർക്കാറിനെതിരെ ആളുകൾ ഗൂഢാലോചന നടത്തുമെന്ന് അവർ ഭയപ്പെട്ടു.
അതുപോലെതന്നെ വ്യത്യസ്ത മതസ്ഥരെ ഒരുമിച്ച് നിർത്തുന്നതിൽ അവർ ഒരു പ്രത്യേക സംവിധാനം നടപ്പിലാക്കിയിരുന്നു. 'മില്ലറ്റ് സിസ്റ്റം' എന്നറിയപ്പെട്ട ഈ സംവിധാനത്തിലൂടെ ക്രിസ്ത്യൻ, ജൂത വിഭാഗങ്ങൾക്ക് സ്വന്തം നിയമങ്ങളും ആരാധനാ സ്വാതന്ത്ര്യവും നൽകി. പ്രത്യേക നികുതി നൽകിയാൽ മതിയായിരുന്നു, അവർക്ക് സ്വന്തം കാര്യങ്ങൾ സ്വയം തീരുമാനിക്കാമായിരുന്നു. ആ കാലഘട്ടത്തിൽ യൂറോപ്പിൽ മതത്തിന്റെ പേരിൽ ആളുകളെ കൊന്നൊടുക്കുമ്പോഴാണ് ഓട്ടോമാൻമാർ ഇത്രത്തോളം സഹിഷ്ണുത കാണിച്ചത് എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്.
ഇനി സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ വീഴ്ചയെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കാം. എല്ലാ മഹാസാമ്രാജ്യങ്ങളെയും പോലെ ഉസ്മാനിയ സാമ്രാജ്യവും അതിന്റെ പാരമ്യത്തിലെത്തിയ ശേഷം തളരാൻ തുടങ്ങി. യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ ശാസ്ത്രത്തിലും സാങ്കേതികവിദ്യയിലും വ്യവസായവൽക്കരണത്തിലും മുന്നേറിയപ്പോൾ ഓട്ടോമാൻ ഭരണാധികാരികൾ അതിനോടൊപ്പം വളർന്നില്ല. അമേരിക്കയും മറ്റ് പുതിയ കടൽ മാർഗ്ഗങ്ങളും കണ്ടുപിടിക്കപ്പെട്ടതോടെ ഓട്ടോമാൻ സാമ്രാജ്യത്തിലൂടെയുള്ള പഴയ പട്ടുപാതയിലെ കച്ചവടം കുറഞ്ഞു, ഇത് അവരുടെ സാമ്പത്തിക സ്ഥിതിയെ തകർത്തു. അഴിമതിയും കാര്യക്ഷമതയില്ലാത്ത ഭരണാധികാരികളും സാമ്രാജ്യത്തെ അകത്തുനിന്ന് തിന്നാൻ തുടങ്ങി. ഒടുവിൽ യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ ഇവരെ 'യൂറോപ്പിന്റെ രോഗിയായ മനുഷ്യൻ' എന്ന് വിളിക്കാൻ തുടങ്ങി. സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളും ഓരോന്നായി റഷ്യയും ബ്രിട്ടനും ഫ്രാൻസും അടക്കമുള്ള ശക്തികൾ പിടിച്ചെടുക്കുകയോ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടി എടുക്കുകയോ ചെയ്തു.
ഈ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അന്തിമ അന്ത്യം കുറിച്ചത് ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധമാണ്. ജർമ്മനിയുടെ കൂടെ ചേർന്നുകൊണ്ട് ബ്രിട്ടനും ഫ്രാൻസിനുമെതിരെ പൊരുതിയ ഓട്ടോമാൻമാർ കനത്ത തോൽവി ഏറ്റുവാങ്ങി. യുദ്ധാനന്തരം വിജയികളായ യൂറോപ്യൻ ശക്തികൾ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ പങ്കുവെച്ചെടുക്കാൻ പദ്ധതിയിട്ടു. മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ ഇന്നത്തെ പല രാജ്യങ്ങളുടെയും അതിർത്തികൾ പോലും അന്ന് യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ വരച്ചുണ്ടാക്കിയതാണ്.
എന്നാൽ ഈ തകർച്ചയ്ക്കിടയിലാണ് തുർക്കിയുടെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നായകന്മാരിൽ ഒരാൾ ഉദയം ചെയ്യുന്നത്. അതാണു മുസ്തഫ കമാൽ അതാതുർക്ക്. വിദേശ ശക്തികൾ തുർക്കിയെ വെട്ടിപ്പിടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ അദ്ദേഹം ജനങ്ങളെ ഒന്നിപ്പിച്ച് സ്വാതന്ത്ര്യ സമരം നയിച്ചു. അങ്ങനെ 1922-ൽ അവസാനത്തെ സുൽത്താനെ പുറത്താക്കിക്കൊണ്ട് അവർ രാജഭരണം അവസാനിപ്പിച്ചു. 1923-ൽ ഇന്നത്തെ ആധുനിക മതേതര തുർക്കി റിപ്പബ്ലിക് പിറവിയെടുത്തു. നൂറ്റാണ്ടുകളോളം ലോകം ഭരിച്ച, പല സംസ്കാരങ്ങളെയും ഒരുപോലെ ചേർത്തുപിടിച്ച ഉസ്മാനിയ സാമ്രാജ്യം അങ്ങനെ ചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറി. ഇന്ന് തുർക്കി സന്ദർശിക്കുമ്പോൾ കാണുന്ന ആ വലിയ പള്ളികളും കോട്ടകളും ആ പഴയ പ്രൗഢിയുടെ ഓർമ്മപ്പെടുത്തുകളായി ഇന്നും അവിടെ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്.
ഓട്ടോമാൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ കഥ പറയുമ്പോൾ നമ്മൾ തീർച്ചയായും അറിഞ്ഞിരിക്കേണ്ട മറ്റൊരു സുപ്രധാന ചരിത്രഘട്ടമാണ് കുരിശ് യുദ്ധങ്ങൾ (Crusades). ഉസ്മാനിയ സാമ്രാജ്യം ഔദ്യോഗികമായി ശക്തി പ്രാപിക്കുന്നതിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിലും അതിനോട് അനുബന്ധിച്ചുമാണ് ഈ യുദ്ധങ്ങൾ നടക്കുന്നത്. യൂറോപ്പിലെ ക്രിസ്ത്യൻ രാജ്യങ്ങളും മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ മുസ്ലിം ഭരണാധികാരികളും തമ്മിൽ ജെറുസലേം അടക്കമുള്ള വിശുദ്ധ ഭൂമികൾ പിടിച്ചെടുക്കാൻ വേണ്ടി നടന്ന വലിയൊരു പോരാട്ടമായിരുന്നു അത്.
പത്താം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനം മുതൽ പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനം വരെ അതായത് ഏകദേശം 1096 മുതൽ 1291 വരെയാണ് ഈ യുദ്ധങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്നത്. റോമൻ കത്തോലിക്കാ സഭയുടെയും പോപ്പിന്റെയും ആഹ്വാനപ്രകാരം യൂറോപ്പിൽ നിന്ന് ലക്ഷക്കണക്കിന് ഭടന്മാരും സാധാരണക്കാരും കുരിശടയാളം വഹിച്ച് പശ്ചിമേഷ്യയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ജെറുസലേം നഗരം മുസ്ലിംകളുടെ കയ്യിലായതുകൊണ്ട് അത് തിരിച്ചുപിടിക്കുക എന്നതായിരുന്നു അവരുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. ഈ യുദ്ധങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തവരെയാണ് കുരിശുയോദ്ധാക്കൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
ഈ സമയത്ത് ഇന്നത്തെ തുർക്കിയുടെയും സിറിയയുടെയും ഭാഗങ്ങളിൽ സെൽജുക് തുർക്കികൾ (Seljuk Turks) ആയിരുന്നു ശക്തി പ്രാപിച്ചിരുന്നത്. പിൽക്കാലത്ത് ലോകം കീഴടക്കിയ ഓട്ടോമാൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ പൂർവ്വികരായി കണക്കാക്കാവുന്നവരാണ് ഈ സെൽജുക് തുർക്കികൾ. കുരിശുയോദ്ധാക്കൾ യൂറോപ്പിൽ നിന്ന് വന്ന് കടന്നുചെന്നപ്പോൾ അവരെ ശക്തമായി പ്രതിരോധിച്ചത് ഈ തുർക്കി ഗോത്രങ്ങളും മറ്റ് മുസ്ലിം ഭരണാധികാരികളുമായിരുന്നു. ചരിത്രപ്രസിദ്ധനായ സലാഹുദ്ദീൻ അയ്യൂബി ഈ കുരിശുയോദ്ധാക്കൾക്കെതിരെ പൊരുതി ജെറുസലേം തിരിച്ചുപിടിച്ചതൊക്കെ ഈ കാലഘട്ടത്തിലെ ഏറ്റവും ആവേശകരമായ ചരിത്രമാണ്.
കുരിശുയുദ്ധങ്ങൾ പശ്ചിമേഷ്യയിൽ വലിയ രക്തച്ചൊരിച്ചിലുകൾക്കും നാശനഷ്ടങ്ങൾക്കും കാരണമായെങ്കിലും, അതിന്റെ ഫലമായി യൂറോപ്പും ഏഷ്യയും തമ്മിൽ പുതിയ സമ്പർക്കങ്ങൾ ഉണ്ടായി. കച്ചവടം വളർന്നു, പുതിയ അറിവുകൾ യൂറോപ്പിലേക്കെത്തി. എന്നാൽ ഈ യുദ്ധങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കിയ രാഷ്ട്രീയ ശൂന്യതയും അസ്ഥിരതയുമാണ് പിന്നീട് അനറ്റോലിയയിൽ പുതിയൊരു ശക്തിയായി ഓട്ടോമാൻമാർ ഉയര്‍ന്നുവരാൻ പ്രധാന കാരണമായത്. സെൽജുക് സാമ്രാജ്യം കുരിശുയുദ്ധങ്ങളുടെയും മംഗോളിയൻ ആക്രമണങ്ങളുടെയും ഫലമായി തകർന്നു വീണ ആ ഒഴിവിലേക്കാണ് ഉസ്മാൻ ഒന്നാമന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഓട്ടോമാൻമാർ കടന്നുവരുന്നത്. അങ്ങനെ നോക്കിയാൽ കുരിശുയുദ്ധങ്ങൾ ബാക്കി വെച്ച രാഷ്ട്രീയ പശ്ചാത്തലവും ശക്തിക്ഷയവുമാണ് പിന്നീട് ഒരു മഹാസാമ്രാജ്യമായി മാറാൻ ഓട്ടോമാൻമാർക്ക് വഴിയൊരുക്കിയത്.
ചരിത്രത്തിൽ പ്രധാനമായും ഒമ്പത് പ്രധാന കുരിശുയുദ്ധങ്ങളാണ് നടന്നിട്ടുള്ളത്. ഇതിനുപുറമെ കുട്ടികളുടെ കുരിശുയുദ്ധം പോലുള്ള ചില ചെറിയ സംഭവങ്ങളും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, പ്രധാനപ്പെട്ടവ ഈ ഒമ്പതെണ്ണമാണ്. ഓരോന്നിനെയും കുറിച്ച് വളരെ ലളിതമായി സംസാരിക്കാം.
ഒന്നാം കുരിശുയുദ്ധം (1096–1099) നടക്കുന്നത് പോപ്പ് അർബൻ രണ്ടാമന്റെ ആഹ്വാനപ്രകാരമാണ്. ജെറുസലേം പിടിച്ചെടുക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ പുറപ്പെട്ട യൂറോപ്യൻ സൈന്യം അതിൽ വിജയിക്കുകയും, ജെറുസലേമിൽ ഒരു ക്രിസ്ത്യൻ രാജ്യം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ യുദ്ധത്തിൽ വലിയ തോതിലുള്ള രക്തച്ചൊരിച്ചിലുകൾ നടന്നിരുന്നു.
രണ്ടാം കുരിശുയുദ്ധം (1147–1149) നടക്കുന്നത് എഡേസ പ്രവിശ്യ മുസ്ലിംകൾ തിരിച്ചുപിടിച്ചതിനെ തുടർന്നാണ്. ഫ്രഞ്ച്, ജർമ്മൻ സൈന്യങ്ങൾ ഇതിൽ പങ്കെടുത്തുവെങ്കിലും ദയനീയമായി പരാജയപ്പെടുകയാണ് ചെയ്തത്.
മൂന്നാം കുരിശുയുദ്ധം (1189–1192) ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ ഒന്നാണ്. സലാഹുദ്ദീൻ അയ്യൂബി ജെറുസലേം തിരിച്ചുപിടിച്ചതോടെയാണ് ഇതിന്റെ തുടക്കം. ഇംഗ്ലണ്ടിലെ റിച്ചാർഡ് സിംഹഹൃദയൻ, ഫ്രാൻസിലെ ഫിലിപ്പ് രണ്ടാമൻ, ജർമ്മനിയിലെ ഫ്രെഡറിക് ബാർബറോസ്സ തുടങ്ങിയ പ്രമുഖർ ഇതിൽ പങ്കെടുത്തു. സലാഹുദ്ദീനും റിച്ചാർഡും തമ്മിലുള്ള പോരാടങ്ങൾ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമാണ്. ഒടുവിൽ യുദ്ധം പൂർണ്ണമായി വിജയിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കിലും, ക്രിസ്ത്യൻ തീർത്ഥാടർക്ക് ജെറുസലേം സന്ദർശിക്കാൻ സലാഹുദ്ദീൻ അനുവാദം നൽകി ഉടമ്പടിയായി.
നാലാം കുരിശുയുദ്ധം (1202–1204) വലിയൊരു അബദ്ധത്തിൽ കലാശിച്ച ഒന്നാണ്. ജെറുസലേമിലേക്ക് പോകേണ്ടിയിരുന്ന സൈന്യം വഴിമാറി ചെന്ന് ആക്രമിച്ചത് ബൈസന്റൈൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തലസ്ഥാനമായ കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിളിനെയാണ്. കച്ചവട താല്പര്യങ്ങളുടെ പുറത്ത് അവർ സ്വന്തം മതവിശ്വാസികളുടെ നഗരം തന്നെ കൊള്ളയടിക്കുകയാണുണ്ടായത്. ഇത് പിന്നീട് ഓട്ടോമാൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ വളർച്ചയ്ക്ക് പരോക്ഷമായി കാരണമായ രാഷ്ട്രീയ തകർച്ചയ്ക്ക് വഴിയൊരുക്കി.
അഞ്ചാം കുരിശുയുദ്ധം (1217–1221) ഈജിപ്ത് കേന്ദ്രീകരിച്ച് മുസ്ലിം ശക്തികളെ ദുർബലപ്പെടുത്താൻ ലക്ഷ്യമിട്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും അതും പരാജയത്തിൽ അവസാനിച്ചു.
ആറാം കുരിശുയുദ്ധം (1228–1229) ഫ്രെഡറിക് രണ്ടാമൻ ചക്രവർത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് നടന്നത്. ഇത്തവണ വലിയ യുദ്ധങ്ങൾക്കൊന്നും മുതിരാതെ, ഭരണപരമായ ചർച്ചകളിലൂടെയും ഉടമ്പടികളിലൂടെയും അവർ ജെറുസലേമിന്റെ നിയന്ത്രണം തിരിച്ചുപിടിച്ചു. എന്നാൽ അധികകാലം അത് നിലനിർത്താൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
ഏഴാം കുരിശുയുദ്ധം (1248–1254) ഫ്രാൻസിലെ ലൂയി ഒമ്പതാമൻ രാജാവിന്റെ നേതൃത്വത്തിലാണ് നടന്നത്. ഈജിപ്ത് ആക്രമിച്ചെങ്കിലും ലൂയി രാജാവ് തടവുകാരനായി പിടിക്കപ്പെടുകയും വൻ തുക മോചനദ്രവ്യം നൽകി മോചിതനാകേണ്ടി വരികയും ചെയ്തു.
എട്ടാം കുരിശുയുദ്ധം (1270) വീണ്ടും ലൂയി ഒമ്പതാമൻ തന്നെ നയിച്ച ഒന്നാണ്. ഇത്തവണ തുണീഷ്യ ലക്ഷ്യമാക്കി പുറപ്പെട്ടെങ്കിലും, ലൂയി രാജാവിന് പ്ലേഗ് ബാധിച്ചു മരിച്ചതോടെ ആ ഉദ്യമവും പാതിവഴിയിൽ അവസാനിച്ചു.
ഒമ്പതാം കുരിശുയുദ്ധം (1271–1272) ഇംഗ്ലണ്ടിലെ പ്രിൻസ് എഡ്വേർഡ് (പിൽക്കാലത്ത് എഡ്വേർഡ് ഒന്നാമൻ) ആണ് നയിച്ചത്. ഇത് അവസാനത്തെ പ്രധാന കുരിശുയുദ്ധമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കാര്യമായ നേട്ടങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കിലും, 1291-ൽ ആക്രേ കൂടെ നഷ്ടപ്പെട്ടതോടെ വിശുദ്ധ ഭൂമിയിലെ കുരിശുയോദ്ധാക്കളുടെ ഭരണത്തിന്റെ അന്ത്യം കുറിക്കപ്പെടുകയായിരുന്നു.
ഇങ്ങനെ പത്താം നൂറ്റാണ്ടു മുതൽ പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനം വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ നടന്ന ഈ ഒമ്പത് യുദ്ധങ്ങളും യൂറോപ്പിന്റെയും മിഡിൽ ഈസ്റ്റിന്റെയും ചരിത്രത്തെ പൂർണ്ണമായി മാറ്റിമറിക്കുകയാണുണ്ടായത്.
